آیت‌الله یعقوبی در خطبه‌های نماز عید قربان خواستار ترویج فرهنگ احسان شد

نجف اشرف ـ چهارشنبه ۱۰ ذی‌الحجه ۱۴۴۷ هجری قمری، برابر با ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ هجری شمسی و ۲۷ مه ۲۰۲۶ میلادی

مرجع عالیقدر شیعیان حضرت آیت‌الله شیخ محمد یعقوبی (دام ظله) تأکید کرد: احسان، جوهره پیام اسلام و اساس ساخت انسان و جامعه است و باید این فرهنگ در همه عرصه‌های زندگی گسترش یابد.

معظم له این مطالب را در خطبه‌های نماز عید سعید قربان که در دفتر معظم‌له در نجف اشرف و با حضور گسترده مؤمنان و زائران حرم مطهر امیرالمؤمنین امام علی بن ابی‌طالب (علیه‌السلام) برگزار شد، بیان کردند.
معظم‌له سخنان خود را با تلاوت این آیه شریفه آغاز کردند:
﴿وَأَحْسِنُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ﴾((و نیکی کنید که خداوند، نیکوکاران را دوست دارد(( (بقره: ۱۹۵)

ایشان با اشاره به این آیه افزودند: قرآن کریم، احسان را به والاترین هدفی که انسان مؤمن در پی آن است، یعنی دستیابی به محبت، عنایت و رحمت الهی، پیوند داده است و این محبت الهی بزرگ‌ترین انگیزه برای ایثار، بخشش و عمل صالح به شمار می‌رود.

آیت‌الله یعقوبی خاطرنشان کردند: قرآن کریم در آیات متعددی مردم را به احسان ترغیب کرده است، از جمله:

﴿إِنَّ رَحْمَتَ اللَّهِ قَرِيبٌ مِنَ الْمُحْسِنِينَ﴾ ((رحمت خدا به نیکوکاران نزدیک است.)) (اعراف: ۵۶) ونیز: ﴿وَإِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ﴾ ((و خداوند با ن)) (عنکبوت: ۶۹)

ایشان تصریح کردند: انسان نیکوکار، در دنیا و آخرت از رحمت، عنایت و هدایت الهی بهره‌مند خواهد بود.

معظم‌له افزودند: احسان تنها به اعمال فردی محدود نمی‌شود، بلکه همه ابعاد زندگی را دربرمی‌گیرد؛ چنان‌که خداوند متعال می‌فرماید:

﴿إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالإِحْسَانِ﴾ ((خداوند به عدل و احسان فرمان می‌دهد.)) (نحل: ۹۰)

ایشان توضیح دادند: اسلام تنها به برقراری عدالت به عنوان حداقل روابط اجتماعی بسنده نمی‌کند، بلکه انسان‌ها را به مرتبه‌ای بالاتر، مبتنی بر گذشت، بزرگواری و خدمت به دیگران فرامی‌خواند.

آیت‌الله یعقوبی همچنین بیان کردند: احسان باید در رفتار روزمره انسان تجلی یابد؛ پدر در تربیت فرزندان، معلم در انجام رسالت آموزشی، مسئول در خدمت‌رسانی به مردم و تاجر در معامله با دیگران باید نیکوکار باشد؛ همان‌گونه که خداوند فرموده است:

﴿الَّذِي أَحْسَنَ كُلَّ شَيْءٍ خَلَقَهُ﴾ ((همان کسی که هر چه را آفرید، نیکو آفرید.)) (سجده: ۷)
ایشان در ادامه، به سخنی از امام محمد باقر (علیه‌السلام) درباره ویژگی‌های مؤمنان نیکوکار اشاره کردند که فرمودند:

آنان جز با فروتنی، خشوع، امانتداری، یاد فراوان خدا، نیکی به پدر و مادر، رسیدگی به همسایگان فقیر و نیازمند، راستگویی، تلاوت قرآن و بازداشتن زبان از بدگویی مردم جز به خیر شناخته نمی‌شدند.))[1]

معظم‌له تأکید کردند: جامعه‌ای که فرهنگ احسان و همبستگی بر آن حاکم باشد، توان بیشتری برای مقابله با چالش‌ها و دستیابی به ثبات خواهد داشت؛ در حالی که خودخواهی و انحصارطلبی موجب فروپاشی جوامع و هدر رفتن توانایی‌های آنان می‌شود.

ایشان افزودند: جامعه‌ای که زمینه‌ساز دولت عدل الهی است، جامعه‌ای خواهد بود که در آن رحمت، ایثار و همکاری گسترش یافته باشد.

آیت‌الله یعقوبی همچنین تصریح کردند: احسان حقیقی بر پایه اخلاص برای خداوند استوار است و در این زمینه به سخن پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) استناد کردند:

همانا ارزش اعمال به نیت‌هاست و هر کس همان را به دست می‌آورد که نیت کرده است.»[2]

ایشان همچنین به حدیث معروف در تعریف احسان اشاره کردند:

خدا را چنان عبادت کن که گویی او را می‌بینی و اگر تو او را نمی‌بینی، او تو را می‌بیند. [3]

معظم‌له در ادامه نسبت به تباه شدن اعمال نیک بر اثر ریا، منت‌گذاری و آزار هشدار دادند و به این آیه شریفه استناد کردند:

﴿لَا تُبْطِلُوا صَدَقَاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَالأَذَى﴾((صدقات خود را با منت و آزار، باطل نکنید.)) (بقره: ۲۶۴) و نیز به سخن امام جعفر صادق (علیه‌السلام):

((دیدم کار نیک جز با سه خصلت شایسته نیست: کوچک شمردن آن، پنهان داشتن آن و شتاب در انجام آن))

آیت‌الله یعقوبی همچنین بر ضرورت نهادینه‌سازی فرهنگ گفت‌وگو تأکید کردند و با استناد به این آیه کریمه:

﴿ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ﴾ ((بدی را با بهترین شیوه دفع کن.» (فصلت: ۳۴)

بیان داشتند: مقابله با بدی از راه نیکی، دشمنی را به دوستی تبدیل می‌کند؛ چنان‌که از پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) نقل شده است:

دل‌ها بر محبت کسی که به آنان نیکی کند سرشته شده و نسبت به کسی که به آنان بدی کند، کینه می‌ورزند.»

ایشان در پایان خطبه‌ها خاطرنشان کردند: جهان امروز، با گسترش ظلم، خشونت و درگیری‌ها، بیش از هر زمان دیگری به بازگشت به ارزش‌های احسان و رحمت نیازمند است.